Βάζοντας όρια που γίνονται δέντρα

Έχω βάλει πολλές φορές όρια σε ανθρώπους στη ζωή μου. Τα βάζω με ενσυναίσθηση και σεβασμό προς τον άλλον, αλλά και με έντονη και ξεκάθαρη μέσα μου την ανάγκη μου να ζήσω μια ζωή με ανθρώπους, και ενασχολήσεις, και πεποιθήσεις που αγγίζουν κατευθείαν την ψυχή μου και τους στόχους μου σε αυτή τη ζωή. Και νιώθω τα όριά μου σαν φυτά, σαν δέντρα με γερό κορμό, που μεγαλώνουν σιγά-σιγά και προσφέρουν και προς τις δύο μεριές τους καρπούς τους.

Όταν ο άνθρωπος στον οποίο βάζω το όριο σέβεται το δικαίωμα να επιλέξω εγώ τους όρους με τους οποίους θα ζω, όταν ο άνθρωπος αυτός με αγαπά χωρίς εξαρτήσεις, τότε με αφήνει ελεύθερη, αγκαλιάζει κι εμένα και το όριό μου, ανοίγει την ψυχή του και παίρνει από μένα ότι εγώ έχω ή θέλω να του δώσω, κι όχι ότι εκείνος περιμένει ή απαιτεί να του δώσω.

Κι όταν σεβόμαστε τα όρια των ανθρώπων, τότε γίνεται κάτι μαγικό: Ανοίγουμε ακόμα πιο πολύ προς αυτούς, και λαμβάνουμε όλα τους τα δώρα, που δεν είναι υλικά, αλλά είναι δώρα συμπεριφοράς, είναι συναισθήματα, είναι ανταλλαγή πνευματικών ποιοτήτων, και η σχέση τότε ανεβαίνει σε άλλο επίπεδο, γίνεται πιο βαθιά και πιο ουσιαστική. Και τότε το όριο είναι ένα δέντρο ανθισμένο που το μυρίζουμε κι οι δύο με ευγνωμοσύνη κάθε πρωί, πριν πάρουμε ο καθένας το δικό του δρόμο στην καθημερινότητα, το δικό του δρόμο στη ζωή.

Βάζοντας όρια που γίνονται δέντρα

Όταν όμως ο άνθρωπος στον οποίο βάζω το όριο θέλει να του μοιάζω, θέλει να φέρομαι με τον ίδιο τρόπο με αυτόν, να έχω τις ίδιες πεποιθήσεις, τις ίδιες συνήθειες, όταν ο άνθρωπος αυτός θέλει να με σύρει προς τη δική του μεριά με το ζόρι, όταν θέλει να μη χαίρομαι όταν αυτός δε χαίρεται, όταν δε θέλει να γιατρεύω τις πληγές μου όταν αυτός τις δικές του τις κουβαλά παντού και πάντα μαζί του και τις μετατρέπει σε εχθρικότητα και μίσος, τότε ο άνθρωπος αυτός θα πάρει το όριό μου, θα το κλωτσήσει δυνατά και θα μου το καταστρέψει. Και τότε το όριό μου ξεριζώνεται, ξεραίνεται και κείτεται χάμω μοναχό.

Κι εγώ τότε, αν θέλω να επιβιώσω, αν θέλω να συνεχίσω να αναπνέω, θα σηκώσω κάτω απ’ τη γη το κατεστραμμένο μου όριο, θα το κρατήσω με συγκίνηση στα χέρια μου και θα πάω εκεί που με δέχονται όπως είμαι, να το γιατρέψουμε παρέα. Να το ξαναφυτέψουμε, να το ποτίζουμε με επιμονή και αγάπη, με τα γέλια και με τα δάκρυά μας, με την κάθε μικρή και μεγάλη στιγμή της συνειδητής ζωής μας.

Βάζοντας όρια που γίνονται δέντρα

Και δε θα ξαναφήσω ποτέ κανέναν να μου το πειράξει το όριό μου. Θα είμαι πάντα εκεί, άγρυπνος φρουρός του, αποκομμένη για πάντα από αυτόν που μου το πλήγωσε, και θα το καμαρώνω που θα μεγαλώνει, και θα ανθίζει, και θα θυμίζει σε όλους τους περαστικούς που θα θέλουν να το δουν ότι η ζωή χωρίς όρια, είναι ζωή χωρίς λουλούδια, είναι ζωή χωρίς οξυγόνο.

Είναι ζωή μισή.

 

Πώς να βοηθήσεις μια γυναίκα μετά από αποβολή

Από τότε που έγινα βοηθός περιγεννητικού πένθους, συχνά δέχομαι ερωτήσεις σχετικές με το τι μπορείς να κάνεις για να βοηθήσεις μια γυναίκα που έχει βιώσει απώλεια εγκυμοσύνης ή νεογνική απώλεια. Τριγυρνώντας λοιπόν προχτές στο ίντερνετ, έπεσα πάνω σε ένα γράμμα που έγραψε η Christine Beauchaine εδώ. H Christine μετά την αποβολή της σκέφτηκε να γράψει ένα γράμμα σε φίλους και συγγενείς, για να τους πει τι χρειάζεται, και σε τι θα μπορούσαν να την βοηθήσουν στη δύσκολη αυτή περίοδο της ζωής της.

Tο γράμμα δίνει καλές κατευθύνσεις σε κάποιον που θέλει να βοηθήσει μια γυναίκα ή ένα ζευγάρι που βιώνει μια τέτοια απώλεια, και γι’ αυτό σκέφτηκα να το μεταφράσω.

Να λοιπόν τι λέει το γράμμα:

«Καλέ μου φίλε,

Κάποια στιγμή θα με ρωτήσεις αν υπάρχει κάτι που μπορείς να κάνεις για μένα. Θα σου απαντήσω ότι ναι, θα σκεφτώ και θα σου πω, αλλά ειλικρινά, μπορεί να είμαι τόσο συγκλονισμένη που δε θα ξέρω τι να ζητήσω. Μπορεί να υπάρχουν δεκάδες τρόποι για να βοηθήσεις, αλλά πολύ πιθανόν το μυαλό μου να έχει κολλήσει και να μην μπορώ να σου ζητήσω τίποτα. Αυτό δε σημαίνει ότι δεν μπορείς ή δε θα έπρεπε να με βοηθήσεις. Ούτε ότι δεν θέλω. Γιατί στην πραγματικότητα θα θέλω, θα θέλω πολύ.

Μπορείς λοιπόν να με βοηθήσεις αναγνωρίζοντας την απώλειά μου. Δεν έχασα μόνο ένα μωρό, αλλά και τις ελπίδες και τα όνειρά μου, και το κοινό μας μέλλον. Μπορεί να μην έχω χειροπιαστή απόδειξη της απώλειας, όπως έναν τάφο, αλλά η απώλειά μου είναι πολύ, πολύ πραγματική.

Μπορείς να με βοηθήσεις κατανοώντας ότι δεν θα το ξεπεράσω ποτέ, παρόλο που κάποια στιγμή θα το αποδεχτώ και θα μάθω να ζω μαζί με την απώλεια.

Πώς να βοηθήσεις μια γυναίκα μετά από αποβολή

Μπορείς να με βοηθήσεις κρατώντας το χέρι μου, λέγοντάς μου ότι λυπάσαι ή απλά να κάτσεις δίπλα μου χωρίς να πεις τίποτα απολύτως. Μπορείς να βοηθήσεις αφήνοντάς με να μιλήσω (ή όχι), ακόμα κι αν οι λεπτομέρειες της αφήγησής μου (ή η σιωπή) σε κάνουν να νιώθεις άβολα.

Μπορείς να με βοηθήσεις αν δεν μου πεις φράσεις όπως: «Θα προσπαθήσεις ξανά», «Δεν ήταν καν μωρό ακόμα», «Ήταν θέλημα Θεού» ή ότι πρέπει να εστιάσω στα παιδιά που ήδη έχω, αν έχω.

Ένα από τα πιο άδικα πράγματα στο πένθος μπορεί να είναι ότι η γη συνεχίζει να γυρίζει και μετά την απώλεια. Θα χρειάζομαι και πάλι να αγοράσω γάλα, να μαγειρέψω, να επιστρέψω βιβλία στη βιβλιοθήκη και να βγάλω βόλτα το σκύλο. Μπορείς να με βοηθήσεις προσφερόμενος να κάνεις κάτι από όλα αυτά. Μην περιμένεις να στο ζητήσω. Το κεφάλι μου γυρίζει ακόμα…Σε παρακαλώ, ρώτησέ με: «Χρειάζεσαι κάτι από το σούπερ μάρκετ? Από το φαρμακείο

Και φέρε μου λαζάνια. Μην σκεφτείς μήπως δε μου αρέσουν. Φέρτα έτσι κι αλλιώς.

Στείλε μου μια κάρτα. Πολλοί μπορεί να μου στείλουν την πρώτη εβδομάδα. Στείλε μου μία μετά από έναν μήνα, έτσι θα ξέρω ότι δεν είμαι η μόνη που δεν έχω ξεχάσει.

Μπορείς να με βοηθήσεις αν δε με αποφεύγεις, γιατί σου φαίνεται άβολο όλο αυτό, ή γιατί δεν ξέρεις τι ή πώς να το πεις, ή γιατί νομίζεις ότι θα προτιμούσα να μείνω μόνη μου με τη θλίψη μου.

Υπάρχουν πολλοί τρόποι να με βοηθήσεις. Μπορεί απλά να μην μπορώ να τους βάλω σε λόγια, όταν με ρωτήσεις.»

Οι άνθρωποι που βιώνουν περιγεννητικό πένθος (απώλεια εγκυμοσύνης, νεογνική απώλεια, προωρότητα, υπογονιμότητα) θέλουν να είσαι δίπλα τους και να τους δέχεσαι όπως είναι, την κάθε στιγμή.

Και ναι, να τους μαγειρεύεις και λαζάνια, κι ας μην είναι και τόσο πετυχημένα: Εσύ φέρτα έτσι κι αλλιώς.

Η ζωγραφιά που μου άλλαξε τη μέρα

Ξύπνησα κουρασμένη, φορτωμένη, με σώμα βαρύ. Κι εκεί που τριγυρνούσα σαν ζόμπι, μου ‘ρθε, μετά από χρόνια, ξαφνικά, να ζωγραφίσω. Διάλεξα τα λαδοπαστέλ, που έχουν γεμάτο και ζωντανό αποτέλεσμα. Πήρα ένα κουτάκι του γιού μου, και πήρα και κάτι παλιά, δικά μου, που ανακάλυψα με ενθουσιασμό πριν από καιρό, στο πατρικό μου.

Ξεκίνησα με τα παλιά. Πιάνω ένα κίτρινο, το ακουμπάω στο χαρτί, σίγουρη ότι θα έχω ένα λείο και γρήγορο αποτέλεσμα. Αλλά διαψεύστηκα τόσο απότομα…Το λαδοπαστέλ είχε ξεραθεί μετά από τόσα χρόνια, και με κόπο κατάφερα να τραβήξω μερικές γραμμές, που βγήκαν τόσο άγριες. «Μας ξέχασες τόσον καιρό. Μας καταχώνιασες σε μια γωνιά και έφυγες», έμοιασαν να μου λένε. «Τι περίμενες? Να ‘ναι όλα όπως παλιά?».

Μαγκωμένη, έπιασα αμέσως ένα του γιου μου. Πόσο συμπαγές και λείο αποτέλεσμα! Συνέχισα με ορμή να διαλέγω χρώματα, πάντα απ’ τα καινούρια, να κάνω ό,τι μου κατέβει – αυτός ήταν ο σκοπός μου άλλωστε: Να αφεθώ στη διαδικασία, να αφήσω τα χέρια μου να βγάλουν συναισθήματα τα ένα μετά το άλλο, το ένα πάνω στο άλλο, σ’ ένα λευκό χαρτί που είναι έτοιμο να δεχτεί ό,τι κι αν του δώσω.

Μετά από λίγο ξαναδοκίμασα τα παλιά λαδοπαστέλ. Πήρα ένα κόκκινο αυτή τη φορά. Το πίεσα με δύναμη στο χαρτί, ζόρισα λίγο παραπάνω το χέρι μου, αλλά κάτι βγήκε. Κάτι πιο συμπαγές, κάτι πιο ταιριαστό σε μένα. Συνέχισα, δεν το εγκατέλειψα. Έκανα κι άλλες γραμμές, κι ας δυσκολευόμουν, κι ας έβρισκα αντίσταση απ’ τη σκληράδα των πολλών ετών.

Και τότε άρχισα να ζωγραφίζω με όλα, καινούρια και παλιά. Στο κάθε χρώμα, στην κάθε υφή, έβγαινε και κάτι άλλο από μέσα μου. Παλιές και νέες αναμνήσεις, παλιά και νέα συναισθήματα συναντήθηκαν, ακούμπησαν το ένα το άλλο, κι εγώ να μη θέλω να σταματήσω να ζωγραφίζω.

Η ζωγραφιά που μου άλλαξε τη μέρα

Ένα Α4 ζωγράφισα, και ενώ ξέρω πως δεν είναι και τίποτα σπουδαίο, στα μάτια μου φαντάζει τόσο όμορφο, που κάθομαι και το χαζεύω για ώρα, αδιάκοπα.

Γιατί εκφράστηκα και μαλάκωσα. Μέσα σε λίγα μόλις λεπτά.

Δοκιμάστε το. Με παλιά, με καινούρια λαδοπαστέλ, με ξυλομπογιές, με τέμπερες…

Με μόνο όριο το χαρτί, ή ακόμα ούτε αυτό, γιατί όχι?, ας αφεθούμε.

Νιώθω ήδη το σώμα μου πιο ανάλαφρο, και την ψυχή μου πιο ήσυχη.

Είναι γιατί και τα δύο, σώμα και ψυχή, έβγαλαν πολλά στο χαρτί, και τώρα ξεκουράζονται, γιατρεύονται.

Και μαζί τους ξεκουράζομαι, και γιατρεύομαι κι εγώ.

Older posts →